• GEN Facebook
    Facebook Pagelike Widget

“เมี่ยงคำ” Snack ยุครัตนโกสินทร์ตอนกลาง

 

อาหารว่าง คืออาหารที่รับประทานก่อนที่จะเข้ามื้ออาหารหลัก เป็นอะไรที่น้อยๆเบาๆ มีทั้งรสคาว และรสหวาน ชิ้นเล็กพอดีคำ นิยมทานกับเครื่องดื่มร้อนหรือเย็น เป็นที่นิยมแพร่หลายไปทั่วโลก

.

อาหารว่างของไทยสมัยนี้อาจจะเป็นขนมปังหรือพายต่างๆ อาจเพราะได้รับอิทธิพลมาจากฝั่งตะวันตก แต่หากมองย้อนไป อาหารว่างของไทย ก็มีเป็นของตัวเองด้วย โดยส่วนมากมักจะเป็นอาหาร คาวเสียส่วนใหญ่ อย่างเช่น หมูสร่ง กระทงทอง หรือ เมี่ยงคำ

.

เมี่ยงคำเป็นอาหารว่างที่มีมานาน พบในบทพระราชนิพนธ์ “กาพย์เห่ชมเครื่องว่าง” ของ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ในบท

“เมื่ยงคำน้ำลายสอ
เมี่ยงสมอเมี่ยงปลาทู
ข้าวคลุกคลุกไก่หมู
น้ำพริกกลั้วทั่วโอชา”

ราชนิกุลสมัยก่อนมักนิยมกินเมี่ยงคำ ซึ่งใช่ว่าจะทำกันง่ายๆ วัตถุดิบต่างๆ ต้องใช้ฝีมือในการหั่น การซอย การจัดเรียงที่ต้องใช้ความละเอียดเป็นอย่างมาก และเครื่องเสวย หรือการจัดอาหารถวายก็ต้องเลือกเมนูที่ไม่จำเจ ใช้ฝีมือเยอะ และที่สำคัญต้องอร่อย

.

เมี่ยงคำ เป็นเมนูที่ต้องโชว์ความประณีต จะซอยหอมแดง หั่นขิงอ่อน ต้องเป็นเต๋าพอดี เท่ากันทุกเต๋า มะนาวต้องฝานเปลือกบางๆ หั่นให้ได้สี่เหลี่ยมเล็กๆ ห้ามมีน้ำไหลเยิ้ม กุ้งแห้ง ต้องล้างและต้องคัดขนาดของกุ้งให้เท่ากัน แม้กระทั่งถั่วลิสงก็ต้องตั้งกระทะคั่วเอง แล้วเรียงเม็ด จัดให้สวยเท่ากัน และนำไปจัดในโตกเหมือนทางภาคเหนือ

.

เมี่ยงคำในสมัยก่อนนิยมรับประทานตอนนั่งล้อมวงสนทนาหรือสังสรรค์ คุยไปห่อเมี่ยงคำแกล้มไป ช่วยเพิ่มอรรถรสให้กับบทสนทนาเป็นอย่างมาก เพราะเป็นของว่างที่จัดมาในโตกขนาดใหญ่ จะแบ่งไปกินคนเดียวก็ดูจะไม่อร่อย

.

วิธีรับประทานให้อร่อยจะต้องใส่เครื่องให้ครบ ประกอบด้วย น้ำเมี่ยง เครื่องเมี่ยง อันได้แก่ กุ้งแห้ง มะนาวฝาน หอมแดง ขิงอ่อน ถั่วลิสง และมะพร้าวคั่ว  แล้วห่อด้วยใบชะพลูหรือใบทองหลาง ต้องห่อด้วยตัวเองแล้วกินให้หมดในหนึ่งคำ ถ้าให้คนอื่นห่อให้ก็จะไม่ได้อรรถรส

.

จากความความประณีตในการหั่น ซอย เครื่องเมี่ยง และวิธีการรับประทาน ทำให้ กรมส่งเสริมวัฒนธรรมในสังกัด กระทรวงวัฒนธรรม ได้ประกาศขึ้นทะเบียน เมี่ยงคำ ให้เป็นมรดก ภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ สาขาความรู้และแนวปฏิบัติเกี่ยวกับธรรมชาติและจักรวาล เพื่อปกป้องมรดกของชาติที่เสี่ยงสูญหาย

.

นอกจากเรื่องของความประณีตบรรจงแล้ว เมี่ยงคำ ยังมีดีที่สรรพคุณมากมายรวมอยู่ในคำ เดียว  ไม่ว่าจะเป็น หอมแดงที่มีสารฟลาโวนอยด์ มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ มะนาวมีวิตามินซีสูง และกุ้งแห้งเต็มเปี่ยมไปด้วยโปรตีนและแคลเซี่ยม ส่วนใบชะพลูที่ใช้ห่อเมี่ยงมีเบต้าแคโรทีนช่วยบำรุงสายตา และต่อต้านอนุมูลอิสระ

.

ไม่ใช่เพียงแต่ชาวไทยเท่านั้นที่รู้จักและชื่นชอบเมี่ยงคำ ชาวต่างชาติส่วนใหญ่ที่มาท่องเที่ยวที่ไทย ส่วนใหญ่จะเคยกินและชื่นชอบในราชาติความมีเอกลักษณ์ของเมนูนี้ จนทำให้เมี่ยงคำกลายเป็นของว่างที่ถูกกล่าวถึงไปไกลถึงต่างแดน ร้านอาหารไทยในต่างประเทศก็นิยมนำเมี่ยงคำไปทำเป็น ออร์เดิร์ฟ ก่อนที่จะเสิร์ฟมื้ออาหารหลัก ทำให้เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายในต่างประเทศ

.

ถือว่า เมี่ยงคำ เป็นตัวแทนของความเป็นไทยอย่างหนึ่ง เพราะภายในหนึ่งคำ ล้วนแฝงไปด้วยความประณีตบรรจงของเครื่องเคียงที่อยู่ภายใน ทำให้เมื่อรับประทานทีไรก็จะทำให้นึกถึงวิถีชีวิตของ ความเป็นไทย และกลิ่นอายของคนไทยในยุคสมัยก่อนอยู่ไม่น้อยเลย

เขียน : ปวิกานต์
ภาพ :  Vapor ize