• GEN Facebook
    Facebook Pagelike Widget

สุโขทัยไม่ใช่เป็นราชธานีแห่งแรกของไทย

 

วันนี้ผมอยากเขียนเรื่องประวัติศาสตร์สุโขทัยที่เราถูกสอนผิดๆ แบบยัดเข้าหัวมาตลอดว่า​ สุโขทัยเป็นราชธานีแห่งแรกของไทย แต่ที่จริงแล้วไม่ใช่ และเรื่องนี้มีการเปลี่ยนแปลงข้อมูลกันให้ตรงกับความจริงถึงขนาดที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติรามคำแหง จ.สุโขทัย ปลดคำว่า ‘สุโขทัยเป็นราชธานีแห่งแรก’ ออกจากนิทรรศการทุกจุดของทางพิพิธภัณฑ์อย่างเป็นทางการเลยทีเดียว

 

 

เราโดนยัดหัวมาหลายเรื่องเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ชาติไทยมาตั้งแต่ครั้งยุคโปรประกันดา​ ความรักชาติของหลวงวิจิตรวาทการในยุครักเมืองไทยชูชาติไทย ของรัฐบาล ป.​ พิบูลสงคราม ว่าราชอาณาจักรสุโขทัยมีพื้นที่ใหญ่โตลงไปจนถึงสุดแหลมมลายู เร็วๆนี้เอง​ ผมยังเห็นเพลงชาติตอนหกโมงเย็นเวอร์ชั่นหนึ่งสักไม่เกินห้าปีก่อนที่มีแผนที่ของกรุงสุโขทัยกินพื้นที่ไปถึงทวาย ตะนาวศรี ที่เป็นของพม่าปัจจุบัน​ และกินอาณาเขตยาวไปถึงสุดแหลมมลายู ถ้าจะดูตามแผนที่นี่ สิงคโปร์ก็ต้องเป็นพื้นที่กรุงสุโขทัยด้วย !!!!! ซึ่งกว่าแปดสิบปีที่เราโดนยัดหัวในเรื่องประวัติศาสตร์มาแบบนี้

 

 

“สุโขทัยเป็นราชธานีแห่งแรกของไทยนั้นไม่จริง
บอกว่าสุโขทัยเป็นอาณาจักร
ที่ใช้ภาษาไทยแห่งแรก
ยังน่าจะฟังขึ้นกว่า”

 

 

สุโขทัยเป็นราชธานีแห่งแรกของไทยนั้นไม่จริง เรามีเมืองที่ถือว่าเป็นนครรัฐมาก่อนหน้านั้นกว่าพันปี จะบอกว่าสุโขทัยเป็นอาณาจักรที่ใช้ภาษาไทยแห่งแรกยังน่าจะฟังขึ้นกว่า

 

ศิลาจารึกสุโขทัยหลักที่ 1
http://058743.wixsite.com/malee-boonpery/blank-3

 

 

เพราะสุโขทัยสถาปนาขึ้นประมาณปี พ.ศ. 1800 ในขณะที่ทางตอนล่างยังมีอาณาจักรอู่ทองที่ภายหลังขยายกินเขตไปถึงเพชรบุรี และก่อนหน้านั้นก็ยังมีอาณาจักรละโว้ที่มีศูนย์กลางที่ลพบุรี และทางใต้ก็ยังมีนครศรีธรรมราชหรือตามพรลิงค์ที่สถาปนาขึ้นมาก่อนนานมาก ใต้ลงไปอีกก็ยังมีอาณาจักร ปาตานี หรือปัตตานีที่เรารู้จักกันในเวลานี้ และที่ยิ่งใหญ่แบบสุดๆ ในย่านนี้คืออาณาจักรศรีวิชัย​ ที่กินพื้นที่ทั้งภาคใต้ทั้งหมดไปจนถึงบางส่วนของอินโดนีเซียในยุคที่ยังนับถือพุทธมหายานอยู่ แล้ว​ กรุงสุโขทัยจะตีขลุมว่ามีอาณาเขตไปถึงสุดแหลมมลายูได้อย่างไร ทั้งที่ตามประวัติศาสตร์แล้ว​ สุโขทัยไม่เคยมีอำนาจลงมาเกินตอนล่างของเมืองสองแควหรือพิษณุโลก​ และชากังราว​ หรือกำแพงเพชรในปัจจุบัน เพราะขืนแผ่อำนาจลงมาก็โดนอาณาจักรอู่ทองที่บล็อกอยู่ที่ลุ่มเจ้าพระยาทุบตายคาที่ และในประวัติศาสตร์​ สุโขทัยไม่เคยมีอำนาจทางการทหารที่ยิ่งใหญ่ขนาดนั้นที่เกินกว่าจะรักษาพื้นที่เกินกว่าเมืองกำแพงเพชร

 

วัดมหาธาตุ ภายในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย

 

และพื้นที่ตอนเหนือของอาณาจักรสุโขทัย​ ก็มีอาณาจักรหริภุญชัย ที่สถาปนามาเก่าแก่ตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 13 ที่กินพื้นที่ตั้งแต่ลำพูนลงมาถึงลำปาง และในเวลาไล่เลี่ยกับการสถาปนากรุงสุโขทัย​ ก็มีอาณาจักรล้านนาที่พญามังรายมหาราชเป็นผู้สถาปนาและได้ยึดพื้นที่ควบรวมเอาหริภุญชัยเข้ามาด้วย ดังนั้น​ อาณาจักรสุโขทัยไม่มีทางขึ้นไปได้เกินลำปาง ในทำนองเดียวกันที่เคลมว่าอาณาจักรสุโขทัยกินพื้นที่ไปจนถึงอ่าวเมาะตะมะ ทวาย ตะนาวศรี ก็ไม่น่าจะใช่ เพราะมอญที่เป็นชาตินักรบชาติหนึ่งก็ยังอยู่มายาวนานนับพันปีก่อนหน้าสุโขทัยเสียอีก ขนาดอาณาจักรอู่ทองที่มีกำลังทหารเข้มแข็งกว่า​ และอาณาจักรขอมลพบุรีที่ยิ่งใหญ่ก่อนหน้านั้นยังไม่กล้าแผ่อำนาจเข้าไปถึงพื้นที่ของชนชาติมอญเสียด้วย แล้วสุโขทัยที่ไม่มีความเด่นเรื่องกำลังรบหรือทหารจะยกทัพเหาะข้ามหัวอู่ทองเข้าไปจนถึงมะริดและทวายได้อย่างไร

 

“ในจารึกวัดศรีชุมเริ่มมีการใช้คำว่าพ่อขุน
นั่นแสดงให้เห็นเรื่องของการปลดแอก
ของคนไทยจากขอมอย่างเต็มตัว”

 

ตอนนี้เราพอกำหนดภาพของพื้นที่อาณาจักรสุโขทัยได้คร่าวๆแล้วว่า​ ตอนเหนือไม่น่าจะเกินลำปาง ทางใต้ไม่น่าเกินสุดเขตตอนล่างของพิษณุโลกที่รวมเอากำแพงเพชรและพระบางหรือตอนเหนือของนครสวรรค์เอาไว้ด้วย ไม่ได้ยิ่งใหญ่เหมือนในแผนที่ของประวัติศาสตร์ที่โปรประกันดามาหลายสิบปี

ดังนั้น​ อาณาจักรสุโขทัยเป็นเพียงอาณาจักรแรกที่มีการปกครองโดยคนไทยที่ใช้ภาษาไทย ไม่อยู่ในอำนาจของขอม  ทั้งขอมพระนครและขอมละโว้​ หรือใช้ภาษามอญ เพราะสมัยนั้นตัวเขียนหลักคืออักษรมอญและขอม และเจ้าเมืองทั้งหลายที่อยู่ในอำนาจของขอมนั้นมียศเรียกว่าเป็น ‘กมรเตง’ เช่นนามเดิมของพ่อขุนผาเมืองคือ กมรเตงอญผาเมือง แต่ในจารึกวัดศรีชุมเริ่มมีการใช้คำว่าพ่อขุน​ นั่นแสดงให้เห็นเรื่องของการปลดแอกของคนไทยจากขอมอย่างเต็มตัว

 

มณฑป “พระอจนะ” วัดศรีชุม สุโขทัย ก่อนการบูรณะ ภาพถ่ายในราวสมัยรัชกาลที่ 6
https://howlingpixel.com/i-th/อาณาจักรสุโขทัย

 

ไม่ต้องหามหาอำนาจไปไกลที่ไหนเลย แม้แต่ห่างออกไปเพียง 60 กิโลเมตร​ ก็ยังมีอาณาจักรเก่าแก่ที่เจริญมาก่อนและเจริญกว่าอย่างอาณาจักรเชลียง หรือที่รู้จักกันในชื่อ เมืองศรีสัชนาลัย นั้นเจริญมาก่อนหลายร้อยปี​ และมีคนอยู่ที่นั่นมาเป็นพันปี​ ตั้งแต่ยุคหินใหม่ แต่ทำไม ศรีสัชนาลัยหรือเชลียง นครศรีธรรมราชหรือตามพรลิงค์ หรือ อู่ทองของลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ถึงไม่ได้รับเกียรติอันนี้ว่าเป็นอาณาจักรแห่งแรกของไทย เรื่องนี้คงต้องมีการศึกษาประวัติศาสตร์กันใหม่และถกเถียงถึงหลักฐานไปเรื่อยๆ

 

วัดเขาพระบาทน้อย และพระเจดีย์ (ไม้เครื่องบนบางส่วนหลงเหลืออยู่)
https://howlingpixel.com/i-th/อาณาจักรสุโขทัย

 

แต่จากการศึกษาถึงวันนี้​ เรารู้กันแล้วว่า สุโขทัยไม่ใช่ราชธานีแห่งแรกของคนไทย และยอมรับแล้วในวงการประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการ

……………………..

ผู้เขียน: Pat Hemasuk
เป็นคนกรุงเทพฯ เกิดในกำแพงเมืองกรุงเทพฯ ในยุคที่ยังไม่มีใครในโลกใบนี้เห็นภาพโลกทั้งใบจากอวกาศ ประกอบอาชีพวิศวกรเป็นอาชีพเสริม งานหลักคือถ่ายภาพ เขียนหนังสือ อ่านจารึกโบราณ พยายามจะเป็นนักเขียนด้านภูมิศาสตร์การเมือง (Political Geography) และประวัติศาสตร์ โบราณคดี แต่สำเร็จบ้างไม่สำเร็จบ้างตามแต่อารมณ์

Illustrator : Aonnta Boonnam, Rawin Jarureangsri