• GEN Facebook
    Facebook Pagelike Widget

รัชกาลที่ ๙ และปัญหาน้ำท่วมกทม.

สำหรับกรุงเทพมหานคร ปัญหาอมตะ คือ จราจร น้ำท่วม น้ำเน่า ซึ่งสาเหตุก็ช่างพัวพันกันนัวเนียนุงนังดีแท้

ต้นตอจริงๆก็น่าจะมาจาก ระเบียบวินัยของคน และ เรื่องผังเมือง พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ รัชกาลที่​ ๙ มีพระราชกระแสรับสั่งไว้เมื่อวันที่ ๒๒ มีนาคม​ พ.ศ.​ ๒๕๓๗​ ว่า

“…เพราะว่ากรุงเทพฯได้สร้างมาเป็นเวลา​ ๒๐๐​ ปีแล้ว ไม่ได้มีแผนผังเมืองที่จริงๆจังๆ.
ก็มีการผังเมืองของทางการ แต่ว่าก็ไม่ค่อยได้ประโยชน์มากนัก เพราะว่าคนไทย ตามชื่อเป็นคนไทย คือมีอิสระบังคับกันไม่ได้ จะสร้างอะไรก็สร้าง อยากจะสร้างเดี๋ยวนี้ก็สร้าง ก็ไปขวางคนอื่น คือขวางทางอื่น อันนี้เลยแก้ไขไม่ได้ ซึ่งทำให้เห็นได้ ถ้ากางแผนที่กรุงเทพฯแล้ว จะสั่นหัวกันทั้งนั้น…”

…………………

นอกจากผังเมืองแล้ว ก็มาถึงเรื่องของโลเคชั่น  กรุงเทพมหานครใกล้ปากอ่าว ออกทะเล เป็นที่ลุ่ม พื้นผิวเหมือนขนมครก คือเดี๋ยวแอ่งๆ  สมัยรัชกาลที่​ ๕​ หรือ​ ๖ จำไม่ได้แม่น ท่านให้ทิ้งทุ่งรังสิตเป็น​ flood land ก่อนออกทะเล แต่เดี๋ยวนี้เป็นเมือง

ทุ่งรังสิตปี พ.ศ. 2505 ก่อนจะกลายเป็นฟิวเจอร์พาร์คในปัจจุบัน
ที่มา https://aloudbangkok.wordpress.com/tag/ทุ่งรังสิต

 

น้ำเขาเดินทางตามปกติของเขามาเป็นร้อยๆปี แต่สร้างเมืองขวางทางน้ำ ยังไงก็ท่วม และมีผลกระทบทำให้ท่วมเลอะเทอะกระจัดกระจายด้วย

ส่วนที่มาของน้ำ ก็มาจากฝน  ฝนมาได้สองทาง คือมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ และมรสุมตะวันตกเฉียงใต้

เวลาเปลี่ยนจากน้ำท่วมปกติเป็นน้ำท่วมแบบพิเศษ มักจะได้รับการเสริมมาจากทางเหนือผ่านแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำป่าสัก​ (ทรงให้สร้างเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ไว้ดักน้ำและใช้ไล่น้ำเน่าในกทม.)  แม่น้ำท่าจีน (เขื่อนขุนด่านปราการชล​ ทรงให้สร้างเพื่อบรรเทาปัญหาดินเค็มในจังหวัดนครนายกและเป็นแก้มลิง) ก่อนลงอ่าวไทย กับ อีกดอกหนึ่งคือ น้ำทะเลหนุน

ปีไหนเจอสามเด้ง ฝนมรสุม/ฝนพันปี + น้ำเหนือ + น้ำทะเลหนุน แบบสมัยผู้ว่าจำลองฯ  กรุงเทพมหานครก็กลายเป็นมหาบาดาล บุ๋มๆ แต่ปี​ พ.ศ.​ ๒๕๕๔ ไม่ใช่ธรรมชาตินะ ฝีมือบริหารจัดการของรัฐบาลล้วนๆ

 

น้ำท่วมใหญ่ 2554
ที่มา https://www.tcijthai.com/news/2012/14/scoop/338

 

เพราะฉะนั้น โดยสภาพพื้นที่ของกรุงเทพมหานคร เมื่อมีปริมาณน้ำฝนมากๆ ยังไงก็ท่วม เพราะมันเป็นที่ลุ่ม​ ผิวหน้าเป็นแอ่งเหมือนขนมครก  แต่จะแก้ไขยังไงให้ท่วมแบบไม่ขัง คือลดเร็ว เรื่องลดเร็วนี่ หลังจากมีโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ มีการเปลี่ยนแปลงจากเดิมจนเห็นได้ชัด คนอายุสี่สิบขึ้นไปน่าจะเห็นภาพ

จริงๆพระองค์ท่านเคยรับสั่งว่า เราไปสร้างถนน สร้างบ้านเรือนขวางทางน้ำ แต่เอาละ ตามที่เคยรับสั่งไว้ว่า พระองค์ท่านต้องการทำอะไรที่ ‘useful’  ทำอะไรที่มีประโยชน์ ก็ทรงออกไปดูของจริง อย่างภาพที่เห็นพระองค์ท่านเสด็จพระราชดำเนินลอดใต้ท่อส่งน้ำ ภาพนั้นประทับใจมากเป็นส่วนตัว คือนึกไปถึงตอนประทับใต้พระมหาเศวตฉัตรไง  ทั้งสองเหตุการณ์ช่างตัดกันมากมาย

เอาจริงๆไม่เคยเห็นนักการเมืองหน้าไหนทำแบบนี้นะ เต็มที่ก็แวบๆพอเป็นข่าว แต่คนที่ทำปีละสองร้อยกว่าวัน ต่อเนื่องเป็นสามสิบสี่สิบปีนี่ ถ้ามองไม่เห็นความดีกันบ้าง คนนั้นก็สุดๆแล้วล่ะ  

ผู้ที่ทำงานถวายใกล้ชิดท่านหนึ่งเล่าว่า หลังจากทรงสังเกตเรื่องน้ำท่วมพักหนึ่ง ทรงคิดว่า กรุงเทพมหานครคงเอาไม่อยู่   จึงพระราชทานโครงการหลักๆไว้สามสี่ระดับ ช่วงแรกที่พระราชทานลงมา….นิ่ง…. ไม่มีอะไรกระดุกกระดิก พอน้ำท่วมใหญ่อีกครั้ง คุณปราโมทย์ ไม้กลัด​ เล่าว่า “…ก็คงจะทรงกริ้ว ทรงล้งเล้งเอาบ้างเหมือนกัน

 

ที่มา https://www.tkpark.or.th/eng/articles_detail/204/เล่นตามพ่อ

 

สรุปแบบเบ็ดเสร็จไม่ลงรายละเอียด ก็คือ ใช้นวัตกรรมสร้างระบบแก้มลิง : ขุดคลองเก่า-เชื่อมต่อคลองต่างๆให้เป็นที่ระบายลงมาที่แก้มลิงซึ่งเชื่อมกับทะเล – มีประตูเปิดปิดสัมพันธ์กับการขึ้นลงของน้ำทะเล  เครือข่ายคลองต่างๆต้องมีประตูเปิดปิดให้สัมพันธ์กับเวลาน้ำขึ้นน้ำลงเหมือนกัน คือไม่ใช่เปิดแช่หรือปิดแช่ ถ้าเป็นอย่างนั้นก็ไม่รู้จะมีประตูเปิดปิดไปทำไม นานมาแล้ว เคยได้ยินมีเจ้าหน้าที่ดูแลเขาบ่น ไม่รู้จะปิดๆเปิดๆทำไม…อ้าวซะงั้น

เทคนิคนี้จะมีอยู่ในแม่น้ำท่าจีน กับป่าสักด้วย พระองค์ท่านทรงให้วางระบบทั้งลำน้ำป่าสัก มีมาตรวัด คือ เทคนิคการควบคุมระดับน้ำน่ะ ถ้ามองเฉพาะกรุงเทพมหานคร ระบบแก้มลิง คือ เครือข่ายคลองต่างๆ ที่เชื่อมลงไปที่พื้นที่แก้มลิงก่อนออกทะเล คลองลัดพลี ที่ประทับเรือทอดพระเนตรล่าสุดก็ด้วย

ถ้าขยายภาพกว้างขึ้น เขื่อนท่าด่าน ป่าสัก ก็เป็นแก้มลิงให้พื้นที่ด้านล่างด้วย เพราะฉะนั้น​ การบริหารจัดการน้ำให้ได้ผลจริงๆ ต้องยันลงมาจากทางเหนือเลย ซึ่งพระองค์ท่านมีโครงการอ่างเก็บน้ำ  มีป่าซับน้ำ มีแก้มลิง มีอีกหลายอย่าง เป็นระบบ แต่ต้องมีการคำนวณ ควบคุมแบบรายวัน รายเดือนควบคู่กันไปด้วย ถึงได้เรียกว่า ‘การบริหารจัดการน้ำ

ประตูระบายน้ำคลองลัดโพธิ์
ที่มา https://sites.google.com/site/canghwadsmuthrpraka23r/s-than-thi-thxng-theiyw-canghwad-smuthrprakar/pratu-ra-bay-naa-khlxng-lad-photh

……………..

มีเกร็ดเรื่องเล่าจากคนที่ทำงานถวายใกล้ชิด คือคุณประเสริฐ สมะลาภา เล่าว่า ช่วงหน้าฝนหนักๆ ต้องสแตนด์บายที่โทรศัพท์ตอนสองทุ่ม เพราะจะโปรดเกล้าฯให้ผู้แทนพระองค์โทร.มา ‘สั่งงาน

มีบ้างที่คนทำลังเล จนต้องรับสั่งว่า หรือจะให้ฉันไปทำเอง”  

ตัวอย่างก็ตอนที่ทรงให้ทุบกำแพงพระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระศรีสุริโยทัยให้น้ำไหลเข้า เพื่อบรรเทาน้ำท่วมอยุธยา, เปิดคันกั้นน้ำแถวซอยศูนย์วิจัย กับอีกเรื่องที่เจริญนคร พระองค์ท่านทรงให้ทำลานอเนกประสงค์ให้คนที่ถูกน้ำท่วมหลังคันกั้นน้ำ ได้มีที่แห้งๆหุงหาอาหารบ้าง แต่เจ้าหน้าที่มัวแต่วุ่นๆกับจุดใหญ่ๆ เลยไม่ทำสักที อย่างนี้เป็นต้น

………………………..

สำหรับ กรุงเทพมหานครก็ยังมีเรื่องการจราจรเข้ามาพันอีก  ทรงมีพระราชดำริว่า ถนน ทางด่วน ทางสนามบิน ถ้ารักจะสร้างก็ต้องคำนึงเรื่องระบายน้ำด้วย แต่เอาจริงๆ เห็นกับตาแถววังทองหลาง ทางระบายน้ำริมถนนบางแห่งมากุดเอาดื้อๆเพราะเจอก่อสร้างถนนปิดทางระบายน้ำซะงั้น  บางท่อก็มีน้ำมันจากร้านอาหารลงไปแข็งตันเป็นคอนกรีตในท่อ บางทีก็มีขยะสารพัดชนิด บางคลองมีเฟอร์นิเจอร์ ฟูกหมอน ตุ๊บป่องๆ

แล้วจะตามแก้กันไหวมั้ยเนี่ย อยากถามใจคนบ่นเรื่องน้ำท่วมแก้ไม่ได้เหมือนกัน  

พระราชดำริล่าสุดของพระองค์ท่าน เท่าที่ทราบ คืออุโมงค์ระบายน้ำบริเวณรามคำแหง ทำกันถึงไหนไม่ทราบแล้ว เพราะหยุดทำสารคดีด้านนี้ตั้งแต่วันที่ ๑๓ ตุลาคม พ.ศ.​ ๒๕๕๙

………………………

บทความ : ปัณฑา สิริกุล