• GEN Facebook
    Facebook Pagelike Widget

เลาะ บ้าน ผ่าน เวียง: สามก๊ก สวรรค์หรือนรก ทารกเป็นผู้กำหนด

เลาะ บ้าน ผ่าน เวียง สัปดาห์นี้ชวนคุยถึงเรื่องราวที่ไกลออกไปจากขอบกำแพงเวียงบ้านเราบ้างนะครับ

ด้วยไม่กี่วันก่อน ได้นั่งสนทนากับเพื่อนสายละครเวที ซึ่งพวกเขากำลังจะมีโปรเจ็คท์ละครแห่งปีว่าด้วยการตีความเหตุการณ์บางช่วงตอนในประวัติศาสตร์สามก๊ก ผ่านมุมมองของนักการละครสายครูช่าง ชนประคัลภ์ จันทร์เรือง คณะละครมรดกใหม่ โดยเนื้อหาที่จะนำมาทำละครเวทีคือยุคของพระเจ้าเล่าเสี้ยน

เล่าเสี้ยน คือบุตรชายของเล่าปี่ ตัวละครที่อยู่ในสามก๊ก เด็กไทยสมัยหนึ่งรู้จักกันดีเพราะมีในหนังสือแบบเรียนชั้นมัธยมต้น คือตอนจูล่งฝ่าทัพรับอาเต๊า เป็นตอนสั้นๆ มุ่งเสนอความเก่งกาจกล้าหาญ และความจงรักภักดีของทหารเอกจูล่งที่มีต่อเล่าปี่ผู้เป็นนาย  จูล่งบุกทะลวงฝ่ากองทัพข้าศึกนับแสนเข้าไปกลางสมรภูมิรบเพื่อรับตัวอาเต๊าซึ่งเป็นเพียงทารกและหนีออกมาได้อย่างทุลักทุเล กระนั้นเมื่อตอนจูล่งส่งทารกคืนให้ผู้เป็นบิดา เล่าปี่พออุ้มลูกน้อยก็แสดงสีหน้ารวดร้าวพร้อมพูดขึ้นว่า “เพราะลูกอัปรีย์คนนี้ เกือบทำให้ข้าเสียจูล่ง” แล้วโยนลูกน้อยของตัวเองทิ้งทันที แต่ยังดีที่จูล่งคว้ารับไว้ทัน จากนั้นอาเต๊าก็ถูกเลี้ยงดูอย่างประคบประหงมอยู่ภายในรั้วบ้านแสนสุขสบาย ขณะที่ภายนอกรุกเร้าด้วยไฟสงครามครั้งแล้วครั้งเล่า  

ต่อมาเล่าปี่ตั้งตัวได้ที่เมืองเกงจิ๋ว แล้วยกทัพเข้ายึดเสฉวนและตั้งตนเป็นกษัตริย์แห่งจ๊กก๊กในที่สุด อาเต๊าหรือเล่าเสี้ยนจึงได้เป็นรัชทายาท  เรื่องราวของเล่าเสี้ยนดำเนินไปอย่างธรรมดาสามัญ หาได้มีบทบาทสำคัญอันใด จนกระทั่งพระเจ้าเล่าปี่สิ้นพระชนม์ เล่าเสี้ยนได้ขึ้นครองราชย์แทนบิดา หากแต่พระเจ้าเล่าเสี้ยนในวัย 17 ปี ยังต้องอยู่ภายใต้การกุมบังเหียนของมหาอุปราชและพ่อบุญธรรมอย่างขงเบ้งอีกชั้นหนึ่ง

แผ่นดินจ๊กก๊กของพระเจ้าเล่าเสี้ยนจึงอยู่ในการออกแบบและสั่งการของขงเบ้งโดยเบ็ดเสร็จ ซึ่งกษัตริย์องค์น้อยก็ให้ความเคารพนับถืออย่างสุดใจตามที่พระบิดาเล่าปี่ได้สั่งสอนเอาไว้  หากแต่ความที่ขงเบ้งยังกระหายสงครามและสนุกกับการวางกลยุทธ์สู้รบชิงบ้านเมือง แผ่นดินต้นรัชสมัยของพระเจ้าเล่าเสี้ยนจึงยังเต็มด้วยสงครามแย่งดินแดนกันอยู่เช่นเดิม ต่อเมื่อสิ้นขงเบ้ง พระเจ้าเล่าเสี้ยนจึงมีอำนาจปกครองแผ่นดินจ๊กก๊กด้วยตนเอง พระองค์เลือกดำเนินกิจการบ้านเมืองด้วยความสงบเป็นเวลานานนับสิบๆปี  จวบกระทั่งพวกวุยก๊กยกทัพมาตีเมือง พระเจ้าเล่าเสี้ยนผู้เข้าสู่บั้นปลายชีวิตก็เปิดประตูเมืองยอมให้ข้าศึกเข้ายึดแผ่นดินของตัวเองแต่โดยดี

พฤติกรรมและตัวตนจริงแท้ของพระเจ้าเล่าเสี้ยนนี้แหละกลายเป็นประเด็นถกเถียงสืบต่อกันมาควบคู่กับประวัติศาสตร์สามก๊กอยู่เรื่อยมา  

บ้างกล่าวหาว่าเล่าเสี้ยนเป็นกษัตริย์อ่อนแอ ลุ่มหลงมายา สำเริงสำราญจนเสียบ้านเสียเมือง

บ้างตำหนิว่าโง่เง่า ไม่เอาความ เสียชาติตระกูลนักรบ

บ้างยกยอว่าคือผู้ปกครองที่อยู่เป็น ฉลาดจะรักษาชีวิตและความสุขสบายในบั้นปลายชีวิต

บ้างเชิดชูว่าคือกษัตริย์มองการณ์ไกล รักสงบ มุ่งหาสันติสุขโดยไม่เกรงข้อครหา

ฯลฯ

มิตรสหายสายเอเชียศึกษาผู้หนึ่งซึ่งอยู่ในวงสนทนาวันนั้น สาธยายให้เพื่อนในวงได้รับรู้ข้อมูลใหม่ๆต่อประเด็นนี้ว่า นักประวัติศาสตร์จีนยุคใหม่ส่วนใหญ่จะมองต่างมุมกับนักประวัติศาสตร์จีนยุคก่อน ที่ความคิด-การตีความ จะอิงอยู่กับลัทธิขงจื๊อซึ่งให้ความสำคัญกับความกตัญญูรู้คุณแผ่นดิน สืบทอดปณิธานบรรพชน ยอมตายไม่ยอมอดสูเป็นสำคัญ นักประวัติศาสตร์จีนยุคใหม่นี้ต่างเห็นพ้องกันว่าเล่าเสี้ยนปกครองจ๊กก๊ก 20 กว่าปีไม่มีความวุ่นวาย แผ่นดินมีเสถียรภาพ ถึงแม้ความดีความชอบในส่วนนี้เนื่องเพราะขงเบ้งกับเจียวอ้วนช่วยบริหารจัดการบ้านเมืองให้เป็นปึกแผ่น แต่เพราะความเป็นเล่าเสี้ยนต่างหาก ที่ไม่กระหายสงครามเยี่ยงเก่าก่อน แผ่นดินภายใต้การปกครองของพระองค์จึงคลี่คลายจากการรบราฆ่าฟันได้ในที่สุด   

 

มีผู้เรียบเรียงจดหมายเหตุจ๊กก๊กนามว่า หวางอิ่น มองว่า ในสามก๊ก​ คือเล่าเสี้ยนต่างหากที่มีคุณธรรมล้ำเลิศ พระองค์เล็งเห็นว่าประชาชนยากลำบากเพราะศึกสงครามมาหลายสิบปี แผ่นดินแตกแยก ผู้คนล้มตาย วนเวียนไม่รู้สิ้นสุด ควรที่ผู้มีอำนาจจะต้องสร้างความผาสุกให้เกิดขึ้นร่วมกันมากกว่า  เล่าเสี้ยนยังมองเห็นว่า​ สวัสดิภาพของเหล่าประชาราษฎร​ และความเป็นเอกภาพของแผ่นดินเป็นสิ่งสำคัญสูงสุด เช่นนี้ หวางอิ่นจึงยกย่องเล่าเสี้ยนว่าเป็นผู้ทรงปัญญาปราดเปรื่อง หรือ ถงหมิงจื้อต๋า ทั้งชื่นชมว่าเป็นราชันที่ทรงคุณธรรมผู้หนึ่งในประวัติศาสตร์ชาติจีน..

 

ผมเขียนบทความชิ้นนี้แทรกคิวจากเรื่องเดิมที่วางเอาไว้ ด้วยเล็งเห็นว่าเนื้อหาของละครเวทีสามก๊กอันว่าด้วยเรื่องราวของพระเจ้าเล่าเสี้ยน และการตีความที่ชูเอาความเป็นทารกมานำเสนอนั้นเป็นประเด็นใหม่ น่าสนใจ และควรค่าต่อการหาเวลาไปดูชมอย่างยิ่ง ซึ่งบทความชิ้นนี้คงได้รับการเผยแพร่ทันต่อการแสดงของชาวคณะละครมรดกใหม่ โดยจะเล่นกันปลายเดือนสิงหาคมต่อต้นเดือนกันยายนนี้พอดี

ในวงสนทนาวันนั้น คุณชิงชัย สายสินธุ์ ผู้กำกับและเขียนบทสามก๊กฉบับละครเวทีในชื่อตอน ‘สวรรค์หรือนรก ทารกเป็นผู้กำหนด’ ได้กล่าวว่า​ ตัวเขาเองสนใจในความเป็นเด็กของอาเต๊า ผู้เติบโตมาท่ามกลางขุนศึกและนักจรยุทธ์สงครามทั้งสายบุ๋นสายบู๊ ซึ่งล้วนแต่เป็นวีรบุรุษ สิ่งที่อาเต๊าประสบในวัยเยาว์และเกือบเสียชีวิตในสมรภูมิรบ กระทั่งเป็นพระเจ้าเล่าเสี้ยนกษัตริย์ใต้ร่มเงาคนอื่น ในความเป็นมนุษย์ผู้หนึ่งนั้น เขาจะมีความรู้สึกนึกคิดเช่นไร  ชิงชัย สายสินธุ์​ บอกว่า ในมุมมองคนทำละครนั้น ประเด็นเช่นนี้ให้มิติดราม่า ชวนคิดวิเคราะห์และนำเสนอเป็นอย่างมาก ยิ่งการเล่าเรื่องให้อยู่ในรูปแบบอุปรากรด้วยแล้ว ยิ่งน่าตื่นตาขึ้นไปอีก

 

ท้ายสุดนี้ ขอทิ้งท้ายด้วยประเด็นให้ขบคิดก่อนไปดูละครเวทีเรื่องนี้กันสักนิดว่า คนอย่างเล่าปี่และขงเบ้งที่ออกรบจนมีผู้คนล้มตายนับล้าน โดยอ้างความชอบธรรมว่าเพื่อกอบกู้ราชวงศ์ฮั่นที่ถูกกระทำย่ำยี จนกระทั่งสถาปนาให้ตัวเองยิ่งใหญ่โดยไม่สนใจความสูญเสียทั้งหลายทั้งปวง กับเล่าเสี้ยนผู้ปกครองบ้านเมืองอย่างสงบไร้สงครามล้างผลาญชีวิต แผ่นดินสันติสุข หากแต่ถูกผู้คนประณามก่นด่าว่าขี้ขลาดและอัปยศนั้น คนแบบไหน ผู้ปกครองแบบใด ที่โลกปัจจุบันต้องการมากกว่ากัน.. หวังว่า ละครเวทีวันนั้น จะมีคำตอบบางอย่างให้พวกเรา

………………………….

 

*หมายเหตุ – อุปรากรไทย สวรรค์หรือนรก ทารกเป็นผู้กำหนด

กำกับการแสดงโดย ชิงชัย สายสินธุ์

ควบคุมการสร้างโดย ครูช่าง ชนประคัลภ์ จันทร์เรือง ผู้ก่อตั้งบ้านเรียนละครมรดกใหม่

นำแสดงโดย บ้านเรียนละครมรดกใหม่และกุมุทาลัย

แสดง ณ ห้อง Auditorium ชั้น 5 อาคารทิปโก้ ถนนพระราม 6 กรุงเทพฯ

วันพฤหัสบดีที่ 30 สิงหาคม

รอบ 10.00 น. / รอบ 14.00 น.

วันศุกร์ที่ 31 สิงหาคม

รอบ 10.00 น. / รอบ 14.00 น.

วันเสาร์ที่ 1 กันยายน

รอบ 14.00 น. / รอบ 19.00 น.

 

วันอาทิตย์ที่ 2 กันยายน 2561

รอบ 14.00 น.

บัตรราคา 1,000 & 300 บาท สำหรับบุคคลทั่วไป

บัตรราคา 100 & 300 บาท สำหรับนักเรียน นักศึกษา

RSVP xxx 09-8278-4028 หรือ 08-7811-0345 หรือ 02 -273-6646 (0800-1700)

(รายได้ทั้งหมดโดยไม่หักค่าใช้จ่าย สมทบทุนสร้าง Little Hunter studio ขนาด 100 ตารางเมตร เป็นห้องเรียนรู้เทคโนโลยี)

https://www.facebook.com/kaewcharnwutt/videos/10216173137738671/?fref=hovercard&hc_location=chat

https://www.facebook.com/events/1358191407646544/

………………………

บทความ : ประยูร หงษาธร